Burn-outs, je kunt er tegenwoordig bijna niet meer omheen. De term komt veel naar voren in het nieuws en dat is ook niet zo vreemd. Steeds meer mensen hebben namelijk burn-outklachten. Uit recent onderzoek van kennisinstituut TNO bleek dat maar liefst 1,6 miljoen mensen last hebben van burn-outklachten. Met deze klachten heb je natuurlijk niet direct een burn-out, maar het is wel een belangrijk signaal dat we als maatschappij iets te doen hebben. Maar wat is een burn-out nu precies, wat zegt de wetenschap hierover en wat zijn de belangrijkste symptomen? Het antwoord op die vragen en meer lees je in dit artikel!
Wanneer spreken we van een burn-out?
Wanneer kunnen we eigenlijk zeggen dat iemand lijdt aan een burn-out? Het antwoord op die vraag is niet altijd even simpel, omdat een burn-out een aandoening is met ontzettend veel verschillende symptomen en ook verschillende gradaties heeft.
De wetenschap definieert een burn-out als een langdurig, psychologisch syndroom dat zich voordoet wanneer iemand langdurig én intensief blootgesteld is aan stressvolle situaties op het werk(1). Met de term ‘langdurig syndroom’ wordt hier bedoeld dat een burn-out zich uit door klachten op verschillende gebieden en dat het een langzaam, sluipend proces is. In Nederland spreken veel zorgverleners van een burn-out wanneer de klachten zich meer dan 6 maanden voordoen en niet logisch te verklaren zijn door een andere oorzaak (4).
De drie belangrijkste onderdelen van deze respons zijn uitputting, een gevoel van cynisme rondom en afstand tot het werk, een laag gevoel van eigenwaarde te hebben en een verminderd functioneren op het werk. Toch kunnen ook vervelende gebeurtenissen in de privésfeer leiden tot een burn-out (2) en heeft een burn-out niet alleen psychologische, maar ook fysieke symptomen. Het is dus niet zo dat iemand zich alleen vermoeid en cynisch voelt, maar iemand met een burn-out heeft ook daadwerkelijk last van fysieke klachten (3).
Symptomen van en klachten bij een burn-out
Zoals je hierboven hebt kunnen lezen is een burn-out een syndroom dat voortkomt uit een langdurige blootstelling aan intensieve stress en gaat dit gepaard met verschillende klachten. Deze klachten kunnen zowel fysiek, cognitief als emotioneel zijn (3). Hieronder worden een aantal van de belangrijkste symptomen van en klachten bij een burn-out beschreven.
Fysieke symptomen
- Snel vermoeid zijn;
- Weinig energie hebben bij het opstaan;
- Aan het einde van de dag geen energie meer hebben iets te ondernemen;
- Een verhoogde of verstoorde hartslag;
- Problemen met de ademhaling;
- Gespannen spieren;
- Duizeligheid;
- Misselijkheid;
- Rugpijn;
- Hoofdpijn;
- Spierpijn;
- Problemen bij het inslapen of het doorslapen.
Emotionele symptomen
- Gevoel van uitputting;
- Sneller (heftig) emotioneel reageren op gebeurtenissen, denk aan huilbuien;
- Een angstig, opgejaagd gevoel;
- Somberheid, neerslachtige gevoelens;
- Vaker geīrriteerd of boos zijn;
- Weinig positieve gevoelens ervaren; dingen die iemand eerst energie gaven, kosten iemand nu energie. Moeite hebben met genieten;
- Een leeg gevoel ervaren, onverschilligheid.
Cognitieve symptomen
- Zich slechter kunnen concentreren;
- Minder goed kunnen omgaan met prikkels (licht, geluid, drukke omgevingen, autorijden);
- Zaken minder goed kunnen onthouden (verslechterd geheugen);
- Moeite hebben met dingen organiseren of plannen;
- Moeite hebben de aandacht ergens bij te houden;
- Veel meer piekeren dan normaal.
Behandeling van een burnout
Heb je een burn-out? Dan kun je in Nederland terecht bij verschillende hulpverleners. Meestal heb je het eerste contact met je huisarts en begeleidt de huisarts of de POH-GGZ je bij het herstel van je burn-out (5). Deze behandeling is er vaak op gericht om je gezonde copingstrategieën aan te leren zodat je beter met stress kunt omgaan. Daarnaast krijg je vaak praktische tips over hoe je herstel werkt en bijvoorbeeld een dagindeling en activiteiten tijdens je herstel. Ook wordt er vaak gekeken naar zaken als energiegevers en energievreters en is ook vooral het luisterend oor fijn.
Soms is er ook een behandeling bij een psycholoog nodig, bijvoorbeeld omdat er bepaalde oorzaken aan je burn-out ten grondslag liggen. De behandeling van een burn-out door een psycholoog wordt in Nederland niet door de zorgverzekering vergoed. Wel is het soms mogelijk dat de werkgever hier een bijdrage aan levert. Tijdens deze behandelingen kunnen oorzaken worden aangepakt en leer je bijvoorbeeld vaak mindfulnesstechnieken of ontspanningsoefeningen.
Meer weten over burn-out en burn-out herstel?
Wellicht vind je dit ook interessant:
Fases in aanloop naar een burn-out toe
Herstellen van een burn-out: zo werkt het